Նոյեմբերի 4-7-ը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հաեօց Կաթողիկոսի նախագահութեամբ, տեղի ունեցաւ Գերագոյն հոգեւոր խորհրդի ժողովը։
Ժողովի սկզբում ԳՀԽ անդամներն աղոթեցին Մայր Աթոռի միաբան նորոգ հանգուցեալ Տ. Գիսակ արքեպիսկոպոս Մուրադեանի հոգու հանգստութեան համար:
Նիստէրը վարեց Մայր Աթոռի դիւանապետ Տ. Արշակ արքեպիսկոպոս Խաչատրեանը։
Տ․ Միքայել արք․ Աջապահեանի, Տ․ Բագրատ արք․ Գալստանեանի, Տ․ Մկրտիչ եպս․ Պռոշեանի, Տ․ Գարեգին քհն․ Արսենեանի, ազգային բարերար Սամուել Կարապետեանի եւ ապօրինաբար ազատազրկուած միւս հաեորդիների նկատմամբ նախաձեռնուած քրէական վարոյթների, իրականացուած դատավարական գործողութիւնների, կայացուած դատաւճռի, դրանց իրաւական անհիմն եւ խտրական բնոյթի, միջազգային հարթակներում Եկեղեցու ու եկեղեցականների իրաւունքների պաշտպանութեան, ազատ խօսքի եւ այլախոհութեան նկատմամբ անհանդուրժողականութեան ու տեղեկատուական դաշտում Եկեղեցուն եւ եկեղեցականներին թիրախաւորելու յաճախացող դէպքերի մասին զեկոյցներով հանդէս եկան ի․գ․թ․ Արայ Զոհրաբեանը, իրաւաբան, միջազգային փորձագէտ Արայ Ղազարեանը, փաստաբաններ Արամ Վարդեւանեանը, Հովհաննես Խուդոյեանը եւ ի․գ․թ․ Արման Թաթոյեանը։
Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդը խստօրէն դատապարտեց Եկեղեցու եւ եկեղեցականների իրաւունքների նկատմամբ իրականացուող բացայայտ ապօրինի ոտնձգութիւններն ու ճնշումները, ինչպէս նաեւ հակաեկեղեցական հռետորաբանութեամբ ատելութեան խօսքի ու անհանդուրժողականութեան տարածումը՝ ընդգծելով, որ նման երեւոյթները խաթարում են ինչպէս խղճի ու խօսքի ազատութեան սկզբունքը, այնպէս էլ հանրային համերաշխութիւնը։ Արձանագրուեց նաեւ, որ եկեղեցականներին առաջադրուած մեղադրանքները եւ խափանման միջոցները հիմնուած են ոչ իրաւաչափ փաստէրի վրայ եւ հակասում են արդար դատաքննութեան իրաւունքի ու անձի ազատութեան սահմանափակման միջազգային չափանիշներին:
Խորհուրդը վերահաստատեց Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի դիրքորոշումը՝ աջակցել արդարադատութեան հաստատմանը եւ պաշտպանել Եկեղեցու սպասաւորների ու հաւատացեալ ժողովրդի իրաւունքները՝ վերստին կոչ անելով իրաւապահ մարմիններին հանուն արդարութեան դադարեցնել ապօրինի քրէական վարոյթները եւ ազատ արձակել ազատազրկուած հոգեւորականներին ու քաղաքացիական անձանց։ Անհրաժեշտ նկատուեց նաեւ Հովհաննաւանքի նկատմամբ Մայր Աթոռի իրաւունքների եւ ծիսաարարողական կեանքի վերականգնմանը, հաւատացեալների հոգեւոր-կանոնական կեանքի պաշտպանութեանն ու եկեղեցականների բնականոն ծառայութեան ապահովմանն ուղղուած քայլերը։
Բաքւում պահուող զինուորական եւ քաղաքացիական անձանց նկատմամբ իրականացուող դատական գործընթացների, արցախահայերի իրաւունքների պաշտպանութեան մասին զեկուցեց իրաւաբան Արայ Ղազարեանը։ Ներկայացուեցին Ադրբեջանի կողմից մարդու իրաւունքների խախտման աղաղակող դէպքերը, ընդգծուեց, որ իրականացուող, այպէս կոչուած, դատավարութիւնները որեւէ կապ չունեն արդարադատութեան հետ եւ հակասում են միջազգային մարդասիրական իրաւունքի հիմնարար դրոյթներին։
Բանախօսը կարեւորեց ինչպէս Եկեղեցու եւ միջազգային կազմակերպութիւնների ներգրաւուածութիւնը, այնպէս էլ Մարդու իրաւունքների եւրոպական դատարանի եւ ՄԱԿ-ի իրաւապաշտպան մարմինների միջոցով գերիների ազատ արձակմանն ուղղուած իրաւական քայլերի իրականացումը։
Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդն ընդգծեց գերիների հարցի նկատմամբ շարունակական ուշադրութեան եւ համակարգուած քայլերի անհրաժեշտութիւնը։ Վերահաստատուեց Եկեղեցու պատրաստակամութիւնը՝ շարունակելու ջանքերը Քոյր Եկեղեցիների ու միջազգային կրօնական կառոյցների հետ համագործակցութեամբ նպաստելու գերիների վերադարձին եւ մարդու իրաւունքների պաշտպանութեան օրինական մեխանիզմների կիրառմանը։
Արցախի հոգեւոր-մշակութային ժառանգութեան նկատմամբ Ադրբեջանի ոտնձգութիւնների մասին զեկուցեց ԳՀԽ անդամ, ի.գ.դ. Գեւորգ Դանիելեանը՝ ներկայացնելով փաստէր, որոնք վկայում են Ադրբեջանի կողմից իրականացուող համակարգուած քաղաքականութեան մասին՝ միտուած հայկական պատմամշակութային արժէքների ոչնչացմանը եւ իւրացմանը։ Նշուեց, որ ադրբեջանական իշխանութեան կողմից հովանաւորուող պատմական զեղծարարութեան նպատակն է ջնջել տարածաշրջանի հայկական ինքնութեան հետքերը եւ փորձել օրինականացնել իրենց յաւակնութիւնները հայկական ժառանգութեան նկատմամբ։
ԳՀԽ-ը կարեւորեց միջազգային ամենալայն շրջանակների աջակցութեան ապահւումը եւ մասնաւորաբար Արցախի հոգեւոր-մշակութային ժառանգութեան պահպանութեան ուղղութեամբ Եկեղեցու կողմից իրականացուող աշխատանքների առաւել ընդլայնումը։
Պ․գ․թ․, դոց. Միքայել Մալխասեանն իր զեկոյցում անդրադարձաւ հանրակրթական ծրագրերում եւ Հաեօց պատմութեան դասագրքերում տեղ գտած մտահոգիչ դրոյթներին։ Բանախօսը ներկայացրեց օրինակներ, որոնք ցոյց են տալիս, թէ ինչպէս են աղճատւում Հաեօց պատմութեան տարբեր փաստերը եւ խեղաթիւրւում իրադարձութիւնները՝ նսեմացնելով պատմական դէմքերի ու դէպքերի, եկեղեցական եւ պետական գործիչների պատմական դերը։
Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդը խիստ մտահոգութեամբ նկատեց, որ նման մօտեցումները վտանգում են սերունդների ազգային ինքնութեան եւ պատմական յիշողութեան շարունակականութիւնը՝ կարեւորելով ազգային խորհրդանիշների արժեւորման եւ դրանց հանդէպ յարգանքի ու պատշաճ վերաբերմունքի ձեւաւորման անհրաժեշտութիւնը, նաեւ ընդգծելով Եկեղեցու առաքելութիւնը ժողովրդի ազգային ինքնութեան, պատմական յիշողութեան եւ հոգեւոր արժէքների պահպանման գործում։
ԳՀԽ քննարկեց եւ որոշեց Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ հայրապետի վախճանման 1700-ամեակին նուիրուած հոգեւոր, մշակութային միջոցառումների կազմակերպման եւ Կոմիտաս վարդապետի սրբադասման հարցի քննութեան նպատակով ձեւաւորել յանձնախմբեր։
Քառօրեայ ժողովի ընթացքում քննարկուեցին նաեւ Եկեղեցու հւուական կեանքին, կարգապահական ու իրաւական խնդիրներին եւ Եկեղեցու առաքելութեան արդիւնաւորմանը առնչուող հարցեր:
Ժողովն ամփոփուեց Ամենայն Հաեօց Կաթողիկոսի օրհնութեան եւ գնահատանքի խօսքով։
