Ինչպէ՞ս Նիկոլ Փաշինեանի եւ Քաղաքացիական Պայմանագրի Կործանարար Արտաքին Քաղաքականութիւնը Ազդած է Հայաստանին՝ Յաջորդական Սերունդներու Վրայ

Խաղաղութեան Պատրանքը եւ Կառավարուող Անձնատուութեան Իրականութիւնը

2025-ին, Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցութիւնը գլխաւորեց Հայաստանի արտաքին քաղաքական հիմնասիւներու համակարգուած կազմալուծումը: Վարչապետ Նիկոլ Փաշինեան այս շրջանը որակեց որպէս «խաղաղութեան դարաշրջան», սակայն իրականութեան մէջ ան քանդեց Հայաստանի անվտանգութեան կառուցուածքը եւ յանձնեց տարածքներ ու լիազօրութիւններ՝ անգործադրելի եւ անիրական դիւանագիտական հաւաստիացումներու դիմաց:

Վարչակազմի կողմնակիցները կը պնդեն, թէ Հայաստանի անձնատուութիւնը անխուսափելի էր՝ մեղադրելով համաշխարհային տնտեսական փոփոխութիւնները եւ աւանդական դաշնակիցներու անտարբերութիւնը : Սակայն այս պատումը կը խեղաթիւրէ պետականաշինութեան իրականութիւնը : Թէեւ արտաքին ճնշումները իրական էին, վարչակազմի ընտրութիւնը՝ զիջել ինքնիշխան լծակները անհամաչափ զսպում ստեղծելու փոխարէն, գիտակից քաղաքականութիւն էր եւ ոչ թէ անխուսափելի արդիւնք:

2025-ի կաղապարը յստակ է. Ատրպէյճանը օգտագործեց բազմաբեւեռ կարգը՝ ուժի եւ նոր դաշինքներու միջոցով իր ազդեցութիւնը ընդլայնելու համար, մինչդեռ Հայաստանը համակարգուած կերպով հրաժարեցաւ իր սեփական լծակներէն: Արդիւնքը եղաւ Հայաստանի անվտանգութեան քայքայումը, օտարերկրեայ ազդեցութեան խորացումը եւ կենսական ենթակառուցուածքներու նկատմամբ ինքնիշխանութեան վերածումը լոկ ձեւականութեան: 2025-ի այսպէս կոչուած խաղաղութեան գործընթացը, աւելի ճիշդ կ’ըլլար որակել որպէս կառավարուող անձնատուութիւն (managed capitulation):

Դժգոհութեան Ձմեռ. Ազդանշանը եւ Լռութիւնը
(Յունուար – Մարտ 2025)

Տարուայ սկզբին Պաքուն յղեց յստակ պատգամ մը, զոր Երեւանը կա՛մ անտեսեց, կա՛մ նուազեցուց անոր կարեւորութիւնը: Յունուար ամսուն՝ հեռուստատեսային հարցազրոյցի մը ընթացքին, Նախագահ Իլհամ Ալիեւ ազդանշան տուաւ, որ Ատրպէյճանը կը պատրաստուի վերսկսիլ ռազմական գործողութիւններ Հայաստանի դէմ՝ օգտագործելով Ուքրանիոյ մէջ Ռուսաստանի գործողութիւններուն նմանող լեզուամթերք : Ան պահանջեց, որ Հայաստանը ապառազմականացուի, «ապանացիֆիկացուի», դադրեցնէ տարածաշրջանային առեւտրային ուղիներու խոչընդոտումը, ինչպէս նաեւ պաշտօնապէս պահանջեց այսպէս կոչուած «Արեւմտեան ատրպէյճանցիներու» վերադարձը Հայաստանի ինքնիշխան տարածք:

Բացայայտ սպառնալիքի առջեւ գտնուելով՝ Հայաստանի ղեկավարութիւնը ձախողեցաւ ամրապնդել իր պաշտպանական դաշինքները : Մինչ Ալիեւը կապ կը հաստատէր ԱՄՆ նոր վարչակազմին հետ՝ շնորհաւորական նամակ յղելով Նախագահ Տոնալտ Թրամփին եւ յարձակելով 907-րդ բանաձեւի սահմանափակումներուն վրայ, Փաշինեանի վարչակազմը մնաց անգործ: Այս հաշուարկուած քայլը անմիջական արդիւնք տուաւ. ԱՄՆ քոնկրեսական պատուիրակութիւն մը մեկնեցաւ Պաքու՝ քննարկելու այդ սահմանափակումներու վերացումը : Այս դրուագը բացայայտեց Ուաշինկթընի մէջ Հայաստանի դիւանագիտական ներկայութեան անկարողութիւնը եւ ԱՄՆ-ի մէջ հայկական լոպիստական ցանցերուն հասցուած վնասը՝ հայու ձեռքով:

Մարտին խաղաղութեան բանակցութիւնները ձախողեցան փոխադրամիջոցների երաշխիքներու եւ Նախիջեւանի միջանցքի պատճառով, մինչդեռ Ատրպէյճանը յանդգնօրէն ընդլայնեց իր անվտանգային եւ տնտեսական դաշինքները : ԱՄՆ յատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆը ժամանեց Պաքու՝ պաշտօնականացնելու եռակողմ գործընկերութիւնը ԱՄՆ-ի եւ Իսրայէլի հետ: Միեւնոյն ժամանակ, SOCAR-ը Իսրայէլի մէջ հետազօտելու արտոնութիւն ստացաւ, որուն շնորհիւ խորացուց ուժանիւթի առանցքը եւ յաջողեցաւ Պաքուն արեւմտեան ճնշումներէ ծածկել: Երեւանը, փոխարէնը, համեմատելի ռազմավարութիւն չի ներկայացուց:

Կեղծ Շրջադարձը եւ Արեւելեան Թեւը (Ապրիլ – Յունիս 2025)

Ապրիլին Հայաստանի խորհրդարանը ընդունեց Եւրոպական Միութեան անդամակցութեան վերաբերեալ բանաձեւ՝ զայն որակելով որպէս «պատմական առանցքային շրջադարձ դէպի Արեւմուտք» : Իրականութեան մէջ, այս նաւավարութիւնը ոչ մէկ շօշափելի անվտանգային երաշխիք տուաւ, եւ անոր սնանկութիւնը բացայայտուեցաւ գրեթէ անմիջապէս : Ատրպէյճանական ուժերը յարձակեցան Սիւնիքի Խոզնաւարի վրայ եւ ռազմափորձեր կատարեցին Նախիջեւանի մէջ : Մինչ Երեւանը Պրիւքսելէն աջակցութիւն կը հայցէր, Ալիեւը մեկնեցաւ Փեքին՝ խորացնելու համագործակցութիւնը Չինաստանի հետ:

Մայիսին տարածաշրջանային ուժերու անհաւասարակշռութիւնը աւելի խորացաւ։ Թէեւ Իսրայէլի վարչապետ Բենիամին Նեթանիահուն չեղարկեց իր այցելութիւնը Պաքու՝ թրքական օդային տարածքի սահմանափակումներուն պատճառով, Ատրպէյճան-Թուրքիա առանցքը մնաց անսասան։ Անոնց գործընկերութիւնը աւելիով ամրապնդուեցաւ Թուրքիոյ 304 միլիոն տոլարի ամերիկեան հրթիռներու վաճառքով, որ թոյլ տուաւ պատմական դաշնակիցներուն շարունակել արտատարածքային պահանջներ ներկայացնել Հայաստանին։ Միեւնոյն ժամանակ, Ատրպէյճանն ու Իրանը բռնագրաւուած հայկական տարածքներուն մէջ «Արաքս-2025» համատեղ ռազմափորձեր անցուցին։ Այս զարգացումները ընդգծեցին Պաքուի դիւանագիտական ճկունութիւնը՝ յատկութիւն մը, որ լիովին բացակայ էր Հայաստանի արտաքին քաղաքականութենէն։

Յունիսին Ատրպէյճանը զգալիօրէն ընդլայնեց իր ռազմական կարողութիւնները՝ Փաքիստանէն գնելով 40 JF-17 Thunder կործանիչներ՝ 4.6 միլիարդ տոլարով: Մինչդեռ, վարչապետ Փաշինեան մեկնեցաւ Սթամպուլ՝ Նախագահ Էրտողանի հետ յարաբերութիւններու կարգաւորման բանակցութիւններու համար: Այս քննարկումներու ընթացքին Թուրքիան եւ Ատրպէյճանը անդադար ճնշում գործադրեցին այսպէս կոչուած «Զանգեզուրի միջանցքի» ստեղծման համար՝ յառաջ տանելով իրենց նախագիծը՝ Թուրքիան Եւրասիոյ գլխաւոր հանգոյցի վերածելու — Հայաստանի տարածքային ինքնիշխանութեան հաշւոյն:

Զիջումներու Ամառ. Ուաշինկթընեան Անձնատուութիւն (Յուլիս – Օգոստոս 2025)

Յուլիսին հիմքերը դրուեցան լայնածաւալ եւ անդառնալի զիջման մը համար։ Ալիեւն ու Փաշինեանը հանդիպեցան Ապու Տապիի մէջ՝ Նախագահ Թրամփին առիթ տալով յայտարարելու, թէ հակամարտութիւնը լուծուած է։ Միաժամանակ, Ալիեւը ցուցադրեց Ատրպէյճանի տարածաշրջանային աճող ազդեցութիւնը՝ Սուրիոյ հետ քարիւղի արտահանման համաձայնագիրներ ստորագրելով։

Օգոստոսին Ուաշինկթընի մէջ կայացած եռակողմ գագաթնաժողովը՝ Նախագահներ Թրամփի ու Ալիեւի եւ Վարչապետ Փաշինեանի միջեւ, յանգեցաւ համատեղ յայտարարութեան։ Թէեւ այն ներկայացուեցաւ որպէս ենթադրեալ «պատմական խաղաղութիւն», իրականութեան մէջ համաձայնագիրը Հայաստանը զրկեց պետական ինքնիշխանութենէն՝ այսպէս կոչուած «Թրամփի Միջազգային Խաղաղութեան եւ Բարգաւաճման Ուղիի» (TRIPP) ստեղծման միջոցով։

Վարչակազմի հաւատարիմները կը պնդեն, թէ TRIPP շրջանակը անհրաժեշտ էր աւելի մեծ պատերազմէ խուսափելու համար (զոր նախապէս որակած էին որպէս «սադրիչ հռետորաբանութիւն»)։ Իրականութեան մէջ, «Զանգեզուրի միջանցքի» վերանուանումը որպէս TRIPP պարզապէս նոյն անձնատուութեան վերափաթեթաւորումն էր՝ արեւմտեան սպառման համար։ 99 տարիով ԱՄՆ-ին տալով զարգացման բացառիկ իրաւունքներ Հարաւային Հայաստանի 42 քմ տարածքի վրայ, Փաշինեանի կառավարութիւնը հրաժարեցաւ ազգային կենսական գործիքէ մը եւ հայկական ինքնիշխանութեան պահպանման հիմնասիւնէն։

Այս ձախողման ողջ ծաւալը հասկնալու համար, պէտք է հետամուտ ըլլալ «Զանգեզուրի միջանցքի» պահանջի ակունքներուն՝ մինչեւ 9 Նոյեմբեր 2020-ի եռակողմ զինադադարի յայտարարութիւնը։ Այդ անձնատուութեան փաստաթուղթի 9-րդ յօդուածը կը պարտաւորեցնէր տարածաշրջանային փոխադրական ուղիներու ապաշրջափակումը. անորոշ դրոյթ մը, որուն Երեւանը համաձայնեցաւ ռազմական լիակատար փլուզման անմիջական սարսափելի ճնշման տակ։ Յատկանշական է, որ այս խոցելիութիւնը ամբողջութեամբ ինքնագործ էր։ Ինչպէս վարչապետ Փաշինեան ցնցող կերպով խոստովանեցաւ հայկական խորհրդարանին առջեւ 2022-ի Ապրիլին, իրեն շաբաթներ առաջ առաջարկուած էր զգալիօրէն աւելի լաւ զինադադարի համաձայնագիր մը. գործարք մը, որ պիտի դադրեցնէր արիւնահեղութիւնը, պիտի պահպանէր հայկական վերահսկողութիւնը այնպիսի առանցքային տարածքներու վրայ, ինչպիսին է Շուշին, եւ պիտի խուսափէր տարանցիկ աղիտալի զիջումներէ։

Սակայն, իր իսկ խոստովանութեամբ, ան մերժեց այդ նախնական գործարքը բացառապէս ներքաղաքական հաշուարկներու պատճառով՝ յատկապէս ներքին ընդդիմութեան կողմէ որպէս «դաւաճան» պիտակաւորուելու կաթուածահար ընող վախին հետեւանքով։ Ան գիտակցաբար նախընտրեց կրել հազարաւոր յաւելեալ զոհեր եւ լիակատար ռազմական պարտութիւն, քան թէ դիմագրաւել անմիջական ներքին հակազդեցութիւնը։ Հետեւաբար, երբ 2020 Նոյեմբերի վերջնական համաձայնագիրը ստորագրուեցաւ, Հայաստանը զուրկ էր որեւէ բանակցային լծակէ, թոյլ տալով Պաքուին եւ Անգարային 9-րդ յօդուածը վերածելու զէնքի՝ արտատարածքային միջանցքի առաւելապաշտական պահանջի մը համար։ 2025-ի TRIPP համաձայնագիրը պարզապէս հինգ տարի առաջուայ Փաշինեանի վարչակազմի քաղաքական վախկոտութենէն ծնած զիջման վերջնական հասունացումն է։

Ուաշինկթընի գագաթնաժողովէն ետք, Ատրպէյճանը վերացուց տարանցիկ սահմանափակումները՝ թոյլ տալով ղազախական ցորենի առաջին առաքումը դէպի Հայաստան։ Երեւանը ասիկա ներկայացուց որպէս դիւանագիտական յաղթանակ։ Սակայն, Պաքուն կտրուկ կերպով մերժեց ԱՄՆ-ի եւ Ֆրանսայի կոչերը՝ ազատ արձակելու ձերբակալուած Արցախի առաջնորդները՝ յստակ դարձնելով, որ տնտեսական տարանցումը չի բերեր ո՛չ քաղաքական բարի կամք, ոչ ալ անվտանգութեան բարելաւում։

Կորուստի Ամրապնդումը (Սեպտեմբեր – Հոկտեմբեր 2025)

Ուաշինկթընի գործարքը չվերացուց Հայաստանի գոյութենական սպառնալիքը. ան պարզապէս ամրագրեց զայն։ Սեպտեմբերին, ըստ իսկ Փաշինեանի վարչակազմի տուեալներուն, Պաքուի պետական լրատուամիջոցները 36 տոկոսով աւելցուցին «Արեւմտեան Ատրպէյճան»-ի թեզի տարածումը՝ դարձեալ փաստելով, որ Հայաստանի դէմ տարածքային յաւակնութիւնները կը մնան պաշտօնական քաղաքականութիւն՝ հակառակ այսպէս կոչուած խաղաղութեան։

Դիւանագիտական թափը վճռականօրէն շարժեցաւ դէպի Պաքու։ Միացեալ Թագաւորութիւնը յարաբերութիւնները բարձրացուց ռազմավարական գործընկերութեան մակարդակի, իսկ ԱՄՆ-ն ստեղծեց երկկողմանի աշխատանքային խումբ, որ կեդրոնացած էր բացառապէս հաղորդակցութեան համաձայնագիրներու գործադրման վրայ։ Արտաքին գործոց նախարարները Նիւ Եորքի մէջ հանդիպեցան ոչ թէ բանակցելու, այլ վերահսկելու այս միակողմանի կարգաւորումներու կազմակերպչական մանրամասնութիւնները։

Հոկտեմբերին, Հայաստանի նախկին անվտանգային համակարգի լիակատար քանդումը պաշտօնականացուեցաւ միջազգային բեմի վրայ։ Քոփենհակընի մէջ Ալիեւն ու Փաշինեանը ողջունեցին ԵԱՀԿ Մինսքի խմբակի լուծարումը։ Ասիկա փոխադրարձ քայլ մը չէր դէպի յառաջ. ասիկա վերջին միջազգային իրաւական շրջանակի վերացումն էր, որ պաշտօնապէս կը ճանչնար Արցախի հարցը՝ չլուծուած։ Կարճ ժամանակ անց, Ատրպէյճանը Կապալայի մէջ հիւրընկալեց Թրքական պետութիւններու կազմակերպութեան գագաթնաժողովը՝ ամրապնդելով տարածաշրջանի համաթրքական տնտեսական եւ ռազմական միաձուլումը։ Ալիեւ ռազմավարական հանդիպումներ ունեցաւ ԱՄՆ-ի կեդրոնական հրամանատարութեան հետ՝ աւելի խորացնելով Պաքուի անփոխարինելիութիւնը տարածաշրջանին մէջ Ուաշինկթընի ռազմական ներկայութեան համար։

Նոր Տարածաշրջանային Կարգը
(Նոյեմբեր – Դեկտեմբեր 2025)

Տարուան աւարտին տարածաշրջանի ռազմավարական իրավիճակը զգալիօրէն փոխուած էր: Հայաստանը աւելի մեկուսացած էր, մինչդեռ Ատրպէյճանը անդամակցած էր քանի մը համաշխարհային դաշինքներու: Նոյեմբերին Ատրպէյճանը դարձաւ Կեդրոնական Ասիոյ հանրապետութիւններու խորհրդակցական հարթակի առաջին ոչ-հիմնադիր անդամը: Պաքուն արտաքսուած լրագրողներու նկատմամբ ձերբակալութեան միջազգային հրամանագիրներ արձակեց եւ շարունակեց ցուցադրել իր ներքին ուժեղ վերահսկողութիւնը՝ քիչ մտահոգուելով մարդու իրաւունքներու վերաբերեալ արեւմտեան ճնշումներով: Իր հերթին, հայկական խորհրդարանական պատուիրակութիւն մը այցելեց Սթամպուլ՝ Հայաստանը աւելիով ստորադասելով թրքական ազդեցութեան ոլորտին:

Դեկտեմբերին նախկին «սթաթուս քուո»-ի վերջին մեքենականութիւնները քանդուեցան: Թուրքիան եւ Հայաստանը յայտարարեցին դիւանագէտներու համար վիզայի դիւրացման մասին. մակերեսային դիւանագիտական ժեստ մը, որ հիանալի պատկեր ստեղծեց Անգարայի համար: Միաժամանակ, Արցախի ղեկավարներու շինծու դատավարութիւնը Պաքուի մէջ հասաւ իր կանխորոշուած աւարտին՝ ամրապնդելով խոր ազգային նուաստացում մը, զոր կանխելու կամ բողոքելու հարցով հայկական կառավարութիւնը լիովին անկարող էր եւ անտարբեր:

Չանհանգստանալով Երեւանէն՝ Ատրպէյճանն ու Թուրքիան յարձակողական կերպով յառաջ շարժեցան՝ վաւերացնելով 110 կէտէ բաղկացած համապարփակ գործողութիւններու ծրագիր մը՝ իրենց տնտեսութիւններն ու փոխադրական ցանցերը աւելիով միաձուլելու համար: Վերջապէս, ԱՄՆ Ներկայացուցիչներու պալատին մէջ պաշտօնական օրինագիծ ներկայացուեցաւ 907-րդ բանաձեւը պաշտօնապէս չեղարկելու համար, ինչը կը սպառնայ վերացնել ատրպէյճանական յարձակողականութեան դէմ ԱՄՆ օրէնսդրական ազդեցութեան բացարձակ վերջին հետքը:

Ժողովրդավարական Նահանջ եւ Աճող Կաշառակերութիւն

Փաշինեանի վարչակազմը արեւմտեան մայրաքաղաքներուն մէջ կը պնդէ, թէ տարածաշրջանի հիմնական ժողովրդավարական դերակատարն է, սակայն կարճ ժամանակի ընթացքին երկրէն ներս ան վերածուեցաւ մենատիրութեան ամրոցի: Կառավարութիւնը յաճախ կը յայտարարէ, թէ քաղաքացիական ազատութիւններու սահմանափակումները անհրաժեշտ են «սահմանադրական կարգը» քայքայիչ խումբերէն պաշտպանելու համար, սակայն փաստերը հակառակը կը վկայեն: Ժողովրդավարութիւնը կը յենի ուժեղ հաստատութիւններու վրայ, մինչդեռ վարչապետ Փաշինեանը կեդրոնացուցած է իշխանութիւնը, ինչպէս ցոյց կու տայ իր «Կառավարութիւնը ես եմ» յայտարարութիւնը: Ասիկա յանգեցուցած է դատական համակարգէն անկախ ձայներու հեռացման, ներառեալ բարձրագոյն դատական խորհուրդէն հրաժարականներու եւ իրաւապահ մարմիններու քաղաքական նպատակներով օգտագործման: Amnesty International-ի նման խումբեր զեկուցած են բողոքի ցոյցերու ժամանակ ուժի կիրառման աճի մասին, որուն ապացոյցն է ընտիր, յատուկ զինուորական ստորաբաժանումներու տեղակայումը եւ խաղաղ ցուցարարներու դէմ լուսաձայնային նռնակներու ու այլ հակահետեւակային զէնքերու աւելցող գործածումը: Ընդդիմադիր ակտիւիստներու, այլախոհներու եւ լրագրողներու անօրինական ձերբակալութիւնները կտրուկ աճած են, զուգահեռաբար՝ Փաշինեանի վարչակարգի յարձակումներով Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ դէմ, որոնք նպատակ ունին տկարացնելու անոր առաջնորդութիւնն ու ազդեցութիւնը:

2018-ի թաւշեայ յեղափոխութեան գլխաւոր նպատակը՝ վերջ դնել համակարգային փտածութեան (կոռուպցիային), դարձած է պարզապէս քողարկում: Transparency International-ը զեկուցած է, որ Հայաստանը անցեալ տարի որեւէ յառաջընթաց չէ արձանագրած փտածութեան ընկալման տուեալներուն մէջ: Փաշինեանի վարչակազմը շահագործած է հակափտածութեան մարմինները քաղաքական վրէժխնդրութեան, եւ ոչ թէ բարեփոխումներու համար: Իշխող կուսակցութեան կողմնակիցները այս մարմինները կը ներկայացնեն որպէս յառաջընթացի ապացոյց, սակայն անոնց ընտրողական գործածութիւնը այլ պատմութիւն կը պարզէ: Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցութեան մէջ տեղի ունեցող խոշոր փտածութեան սկանտալները կը պաշտպանուին պետական դատախազներու կողմէ: Երբ հետաքննող լրագրողները եւ OCCRP-ն բացայայտեցին Քաղաքացիական Պայմանագրի կողմէ նախընտրական քարոզչութեան ֆինանսաւորման մեծ խախտումներ, ներառեալ ֆինանսական սահմանաչափերը շրջանցելու համար ստեղծուած «կեղծ նուիրատուներու» ցանցը, իրաւապահ մարմինները արագօրէն եւ առանց պատճառաբանութեան փակեցին գործը: Բարձրաստիճան պաշտօնեաները կը գործեն լիակատար անպատժելիութեամբ. օրինակ՝ Ազգային Ժողովի նախագահը կապուած է բազմամիլիոննոց պայմանագրային սկանտալներու եւ միջնորդներու միջոցով շքեղ անշարժ գոյք պահելու հետ՝ չդիմագրաւելով որեւէ իրաւական կամ հեղինակութեան կորուստի հետեւանք:

Հայաստանի ժողովրդավարական չափանիշներու քայքայումը անբաժանելի է վարչակազմի արտաքին քաղաքականութեան ձախողումներէն: Կառավարութեան յայտարարած հաւատարմութիւնը արեւմտեան ժողովրդավարական արժէքներուն կտրուկ հակասութեան մէջ է արտասահմանեան մենատիրական վարչակարգերու հետ անոր գործարքներուն հետ: Որդեգրելով նոյն կեդրոնացուած եւ ճնշող մեթոտները, ինչպէս այն պետութիւնները, որոնց դէմ կը յաւակնի պայքարիլ, Քաղաքացիական Պայմանագիր վարչակազմը տկարացուցած է Հայաստանի ներքին դիմադրողականութիւնը: Ի վերջոյ, Փաշինեանի վարչակարգի ենթադրեալ ձգտումը դէպի «անվտանգութիւն» քանդած է ժողովրդավարական համախմբուածութիւնը՝ Հայաստանը ձգելով առանց ո՛չ մէկուն:

Եզրակացութիւն

2025 թուականի պատմական տարեգրութիւնը կը պարզէ մռայլ եւ անհերքելի իրականութիւն մը: Հայկական պետութեան առջեւ ծառացած ճգնաժամը բացառապէս աշխարհաքաղաքական հովերու փոփոխութեան արդիւնք չէ. այն Փաշինեանի վարչակազմի կանխամտածուած քաղաքական ընտրութիւններուն եւ հետեւողական քայլերուն ուղղակի հետեւանքն է: TRIPP-ի 99-ամեայ վարձակալութեան միջոցով զիջելով Սիւնիքի նկատմամբ ինքնիշխանութիւնը եւ աշխոյժօրէն նպաստելով Արցախի ժառանգութեան ջնջման՝ կառավարութիւնը գնած է լոկ խօսքով «խաղաղութիւն» մը, որ Հայաստանը կը ստորադասէ թուրք-ատրպէյճանական ազդեցութեան ոլորտին՝ ամերիկեան տնտեսական շահերու երաշխաւորութեամբ:

Մրցակից ուժերու այսօրուայ աշխարհին մէջ, Հայաստանի իշխող Քաղաքացիական Պայմանագիր կուսակցութիւնը ձախողեցաւ ստեղծել լծակներ, հաւասարակշռել շահերը կամ ցուցաբերել զսպող ուժ: Փոխարէնը, ան ներսէն տեղի տուաւ արտաքին ճնշումներուն եւ օգտագործեց ժողովրդավարական հռետորաբանութիւնը՝ արդարացնելու համար թէ՛ խոշոր զիջումները, թէ՛ թեադրուած ու ներյատուկ ձախողումները: Այս պատճառով, Հայաստանի ապագայ սերունդները պիտի ժառանգեն տկար սահմաններով, նուազ դիւանագիտական ազդեցութեամբ եւ անորոշ հարեւաններու ու հեռաւոր տէրութիւններու աջակցութենէն կախեալ անվտանգային համակարգով երկիր մը:

Իսկ հիմա, երբ հայութիւնը Յունիսին կը պատրաստուի ընտրութիւններուն, Հայաստանի կառավարութեան աճող կեդրոնացումը ներքաղաքական ճնշումներուն վրայ պիտի շարունակէ խաթարել Հայաստանի արտաքին քաղաքական նպատակներու որեւէ բովանդակային յառաջընթացի հեռանկար՝ դարձեալ ի հաշիւ Հայաստանի քաղաքացիներուն եւ անոնց սերունդներուն:

Հայկական Հետազօտութեանց եւ Վերլուծման Կեդրոնը անդրազգային հաստատութիւն մըն է, որ կը տրամադրէ հետաքննական, վերլուծական եւ տեղեկատուական նիւթեր՝ հայկական փորձառական դաշտի հանրային եւ մասնաւոր կառոյցներուն։