Յայտարարութիւն՝ 2026 թուականի յունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի ընտրութիւնների վերաբերեալ
2026 թուականի յունիսի 7-ին կայացած Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի ընտրութիւնները, մեր գնահատմամբ, չէն համապատասխանում ազատ, արդար, թափանցիկ եւ մրցակցային ընտրութիւնների ժողովրդավարական չափանիշներին։ Ընտրական ամբողջ գործընթացը նշանաւորուեց իշխանութիւնների կողմից իրականացուած համակարգային եւ զանգուածային խախտումներով, որոնք լրջօրէն կասկածի տակ են դնում հրապարակուած արդիւնքների արժանահաւատութիւնն ու ընտրողների ազատ կամարտայայտութեան իրական արտացոլումը։
Մասնաւորապէս՝
● Քուեարկութեան աւարտից յետոյ՝ ժամը 20:00-ից մինչեւ 01։00-ն մի շարք տեղամասերում կազմակերպուած բանակի ուղղորդուած քուէարկութիւնը աննախադէպ խախտում է, որը հակասում է ընտրական գործընթացի թափանցիկութեան ու հաւասարութեան սկզբունքներին, եւ պահանջում է համակողմանի քննութիւն։
● Իշխանութիւնն ամբողջ ծաւալով կիրառել է վարչական ռեսուրսը՝ պետական կառավարման համակարգը ծառայեցնելով սեփական ընտրական շահերին։
● Իշխանութեան նախընտրական քարոզչութեան նպատակով լայնօրէն օգտագործուել են պետական եւ համայնքային բիւջեների միջոցները, պետական հիմնարկների, համայնքային կառոյցների եւ պետական ռեսուրսների հնարաւորութիւնները՝ կոպտօրէն խախտելով հաւասար մրցակցութեան սկզբունքը։
● Հանրային հեռուստատեսութիւնը կոպտօրէն խախտել է քաղաքական ուժերի նկատմամբ հաւասար վերաբերմունքի սկզբունքը՝ քարոզարշաւի ընթացքում ակնյայտ տեղեկատուական առաւելութիւն ապահովելով իշխանութեանը։
● Ընտրական ողջ գործընթացն ուղեկցուել է ընդդիմութեան ներկայացուցիչների, վստահուած անձանց, ակտիւիստների եւ ընտրողների նկատմամբ ճնշումներով, ահաբեկմամբ, ատելութեան խօսքով, ապօրինի ձերբակալութիւններով եւ քրէական հետապնդումներով, որոնք շարունակուել են նոյնիսկ քուէարկութեան օրը։ Ձերբակալուել են ընդդիմադիր բազմաթիւ ղեկավարներ եւ ակտիւիստներ՝ խաթարելով ազատ քաղաքական մրցակցութիւնը։
● Բազմաթիւ տեղամասէրից ստացուել են տեղեկութիւններ ընտրողների ուղղորդուած եւ վերահսկուող քուէարկութեան, ընտրողների կամքի վրայ ապօրինի ազդեցութեան, ինչպէս նաեւ իշխանութեան օգտին կատարուած յաւելագրումների եւ ձայների հաշուարկի ընթացքում արձանագրուած այլ լուրջ խախտումների վերաբերեալ։
● Բազմաթիւ ընտրատեղամասերում քուէարկութեան եւ ձայների հաշուարկի ընթացքում արձանագրուել են էլեկտրաէներգիայի անջատումներ, որոնք էականօրէն խաթարել են գործընթացի թափանցիկութիւնը եւ լրացուցիչ կասկածներ առաջացրել հաշուարկի օրինականութեան վերաբերեալ։
● Մի շարք համայնքներում ընդդիմադիր քաղաքական ուժերի նախընտրական քարոզարշաւը խոչընդոտուել է բռնութիւններով, սպառնալիքներով, ֆիզիկական ճնշումներով եւ այլ ապօրինի գործողութիւններով։
● Արձանագրուել են արտաքին դերակատարների միջամտութեան բազմաթիւ դրսեւորումներ, որոնք, մեր գնահատմամբ, բացասաբար են ազդել ընտրական գործընթացի ազատութեան եւ հաւասարութեան վրայ։
● Ընտրական տեղամասէրի ընդամէնը 10 տոկոսի (իսկ քուէարկութեանը մասնակցած ընտրողների 5 տոկոսից էլ պակաս) արդիւնքների հրապարակումից յետոյ սեփական յաղթանակի մասին իշխանութեան հրապարակային յայտարարութիւնն արուել է այն պահին, երբ դեռ տեղամասէրի մեծամասնութիւնում հաշւուած չէին քուէների մեծ մասը։ Սա վկայում է այն մասին, որ իշխանութիւնները, նախնական տուեալներով չստանալով իրենց ակնկալած արդիւնքները, որոշել էին այդ յայտարարութեամբ կոպտօրէն միջամտել ընտրական գործընթացին եւ ապօրինաբար փոխել քուէարկութեան վերջնական արդիւնքը։
● Մաթեմատիկական վերլուծութիւնը, հիմնուած Գաուսի կորի անոմալիաների գնահատման մեթոդի վրայ, երեւան է հանում իշխանութեան օգտին տասնեակ հազարաւոր ձայների կեղծման ապացոյցներ, ինչը պահանջում է անկախ մասնագիտական փորձաքննութիւն եւ միջազգային մակարդակով գնահատական։
Վերոնշեալ հանգամանքների ամբողջութիւնը հիմք է տալիս եզրակացնելու, որ ընտրութիւնների հրապարակուած արդիւնքները չէն կարող համարուել Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիների ազատ, հաւասար եւ անկաշկանդ կամարտայայտութեան անուիճելի արտայայտութիւն։ Ուստի, այսպիսի ընտրութիւններով ձեւաւորուելիք կառավարութիւնը չի կարող համարուել օրինակարգ։
Մենք կոչ ենք անում Հայաստանի Հանրապետութեան իրաւասու մարմիններին, միջազգային դիտորդական առաքելութիւններին եւ ժողովրդավարական արժէքներին հաւատարիմ միջազգային կազմակերպութիւններին իրականացնել ներկայացուած բոլոր փաստէրի եւ պնդումների համապարփակ, անկախ եւ անաչառ քննութիւն։ Տալ իւրաքանչիւր խախտման իրաւական գնահատականը եւ ձեռնարկել անհրաժեշտ քայլեր՝ ընտրական գործընթացների նկատմամբ հանրային վստահութեան վերականգնման համար։
Հայաստանի Հանրապետութիւնը կարող է ունենալ արդիւնաւետ եւ լեգիտիմ իշխանութիւն միայն այն դէպքում, երբ իշխանութեան ձեւաւորման հիմքում դրուած է ժողովրդի ազատ կամարտայայտութիւնը, այլ ոչ թէ վարչական ճնշումը, անհաւասար մրցակցութիւնը, վախի մթնոլորտը եւ ընտրական գործընթացի նկատմամբ հասարակութեան վստահութիւնը խաթարող համակարգային խախտումները։
Միեւնոյն ժամանակ Հայ Ազգային Կոնգրեսը կոչ է անում Խորհրդարան անցած ընդդիմադիր ուժերին որեւէ պարագայում չհրաժարուել մանդատներից եւ խորհրդարանական բոլոր լծակներն օգտագործել ապօրինի ռեժիմն իշխանութիւնից հեռացնելու համար։
Հայ Ազգային Կոնգրես
Երեւան, Յունիսի 11, 2026թ
