Հայաստանում եւրոպական գագաթնաժողովի կարեւոր արդիւնքը
Քաղաքագէտ Բենիամին Մաթեւոսեանն Alpha News-ի եթերում «Վերնագիր» հեղինակային հաղորդման ընթացքում ներկայացրել է թեմայի շուրջ մասնագիտական վերլուծութիւն, որում մասնաւորապէս ասւում է.
«Երեւանում կայացած եւրոպական գագաթնաժողովի արդիւնքները թողնում են խորը անորոշութեան եւ Հայաստանի ինքնիշխանութեան համար տագնապի զգացում: Մինչ պաշտօնական քարոզչութիւնը տօնում է Արեւմուտքի հետ յարաբերութիւններում «բեկումը», իրական թուերն ու յայտարարութիւնները վկայում են ոչ թէ անվտանգութեան երաշխիքների, այլ դիւանագիտական թակարդի մասին: Այս խաղի հիմնական շայառուն, որքան էլ զարմանալի է, ոչ թէ Հայաստանն է կամ Ֆրանսիան, այլ Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի տանդէմը, որոնց տարածաշրջանից ռուսական ներկայութեան դուրսմղման բազմամեայ երազանքները յանկարծ սկսեց հնչեցնել նախագահ Էմանուել Մակրօնը:
Ֆինանսական օրակարգի առանցքային կէտէրից մէկը Եւրոպական խաղաղութեան հիմնադրամից Հայաստանի պաշտպանունակութեան ամրապնդման համար 30 միլիոն եւրոյի յատկացումն էր: Առաջին հայեացքից գումարը նշանակալի է թւում, սակայն մանրուքների մէջ թաքնուած է էութիւնը. եւրոպական հաւասարակշռութեան քաղաքականութիւնը ենթադրում է, որ նմանատիպ աջակցութիւն ստանում է նաեւ Ադրբեջանը: Արդիւնքում «օգնութիւնը» վերածւում է զրոյական արդիւնքով խաղի, որը չի փոխում ուժերի հաւասարակշռութիւնը, բայց ստեղծում է աջակցութեան պատրանք:
Աւելին, այս միջոցներն ուղղուած են բացառապէս ոչ մահաբեր սարքաւորումներին, ինչը իրական ռազմական սպառնալիքի պայմաններում աւելի շատ նման է սիմուոլիկ ժեստի, քան անվտանգութեան մէջ իրական ներդրման: Հայաստանը այս «եւրոպական փշրանքների» համար վճարում է իր աւանդական դաշնակցի հետ հիմնարար կապերի խզմամբ՝ փոխարէնը չստանալով ոչինչ, բացի մոնիտորինգի եւ խորհրդատուութեան խոստումներից:
Էմանուել Մակրօնի ելոյթը Երեւանում դարձաւ ինքնիշխան պետութեան ներքին գործերին լկտի միջամտութեան գագաթնակէտը: Նրա խօսքերը, թէ Հայաստանը տասնամեակներ շարունակ եղել է «Ռուսաստանի արբանեակը» եւ պէտք է դուրս գայ այդ «թակարդից», հնչում են խիստ ցինիկ: Կարեւոր է յիշել, որ 2018 թուականին, երբ, ըստ Մակրօնի տրամաբանութեան, Հայաստանը հէնց այդ «արբանեակն» էր, նա առանց վարանելու այցելում էր Երեւան՝ Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովին: Ներկայիս հռետորաբանութիւնը «աշխարհաքաղաքական չափահասութեան» մասին ոչ թէ Հայաստանի անկախութեան մասին հոգածութիւն է, այլ երկիրը Մոսկուայի հետ գլոբալ դիմակայութեան մէջ որպէս գործիք օգտագործելու փորձ: Հակասական է, բայց դէմ արտայայտուելով 102-րդ ռուսական ռազմաբազային, Մակրօնը դէ ֆակտոյ անում է այն, ինչ երկար տարիներ անյաջող փորձում էր իրականացնել Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը: Ռուսական ռազմական գործոնի վերացումը՝ առանց արեւմտեան իրաւաբանօրէն պարտաւորեցնող անվտանգութեան երաշխիքների տրամադրման, Մակրօնին վերածում է արդիւնաւետ թուրքական պրօքսիի, որը հարթում է ճանապարհը պանթիւրքիստական էքսպանսիայի համար:
Առանձնակի մտահոգութիւն է առաջացնում նման յայտարարութիւնների նկատմամբ Հայաստանի իշխանութիւնների որեւէ յստակ արձագանքի բացակայութիւնը: Նիկոլ Փաշինեանն ու նրա շրջապատը լռութիւն են պահպանում, երբ օտարերկրեայ առաջնորդը թելադրում է, թէ ում զօրքերը պէտք է գտնուեն իրենց տարածքում: Այս լռութիւնը ինքնիշխանութեան մասին ցանկացած կարգախօսից աւելի խօսուն հաստատում է Երեւանի սուբյեկտայնութեան կորուստը: Ազգային անվտանգութեան հարցերին միջամտութիւնը կանխելու փոխարէն, երկրի ղեկավարութիւնը ձայնակցում է Մակրօնին, ով, ի դէպ, զարմանալի նմանութիւն ունի հայաստանեան վարչապետի հետ «տարածքային ձեռքբերումների» հարցում: Եթէ Փաշինեանն իր անունը գրել է պատմութեան մէջ որպէս ղեկավար, որի օրօք կորսուել է Արցախը, ապա Մակրօնը արագօրէն կորցնում է ֆրանսիական ազդեցութիւնը Աֆրիկայում՝ յանձնելով մէկը միւսի հետեւից գաղութները: Երկու քաղաքական գործիչների դաշինքը, որոնց կարիերան նշանաւորուել է աշխարհաքաղաքական նահանջներով, դժուար թէ կարողանայ Հայաստանին կայունութիւն բերել:
Ռուսաստանի հետ ռազմատեխնիկական համագործակցութիւնից հրաժարուելու կոչերի ֆոնին անպատասխան է մնում գլխաւոր հարցը՝ ո՞վ է պաշտպանելու սահմանները: Մակրօնը յիշատակում է Frontex-ը՝ մի կառոյց, որը նախատեսուած է միգրացիոն հոսքերի կառավարման եւ սահմանների դիտարկման համար, բայց ոչ երբեք մարտական գործողութիւններ վարելու կամ կանոնաւոր բանակներին զսպելու համար: Իրական ռազմական վահանը ԵՄ դիտորդական առաքելութիւններով փոխարինելու փորձը նման է նոր էսկալացիայի հրաւէրի:
Վերջին հաշուով, ռազմավարական գործընկերութիւնը, որի մասին խօսում է Ելիսեյեան պալատը, առայժմ հանգում է նրան, որ Հայաստանը սեփական բիւջեից միլիոններ է ծախսում շքեղ գագաթնաժողովներ կազմակերպելու համար, իսկ փոխարէնը ստանում է ՌԴ-ի հետ հակամարտութեան խորացում եւ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի հետ դէմ առ դէմ մնալու հեռանկար: Այս բարդ շախմատային խաղում Մակրօնը խաղում է սպիտակներով, բայց հօգուտ Անկարայի, իսկ Հայաստանը ռիսկի է դիմում դառնալ ընդամէնը մանրադրամ այն տախտակի վրայ, որը կմաքրուի այն բանից յետոյ, երբ կը կատարի Ռուսաստանին դուրս մղելու իր դերը:
Մտածէ՛ք այդ մասին…»։
Alpha News
