Գերմանիոյ քաղաքական կեանքին մէջ աննախընթաց զարգացում արձանագրուեցաւ Սեպտեմբերի 6-ին, երբ ծայրայեղ աջ համարուող «Այլընտրանք Գերմանիոյ համար» (AfD) կուսակցու-թիւնը համոզիչ յաղթանակ տարաւ արեւելեան Սաքսոնիա-Անհալթ նահանգի խորհրդարանական ընտրու- թիւններուն՝ առաջին անգամ գրաւելով առաջին դիրքը գերմանական նահան- գային ընտրութեան մը մէջ։
Գրեթէ վերջնական արդիւնքներով՝ AfD-ն ստացած է քուէներուն շուրջ 44 առ հարիւրը՝ 2021-ի 20,8 առ հարիւրին դիմաց, այսինքն՝ աւելի քան կրկնապատկած է իր ընտրական կշիռը։ Վարչապետ Ֆրիտրիխ Մերցի Քրիստոնեայ-դեմոկրատական միութիւնը (CDU), որ 2002-էն ի վեր կը գլխաւորէր նահանգի կառավարութիւնը, կրած է ծանր պար-տութիւն՝ ստանալով միայն շուրջ 17 առ հարիւր, մինչ 2021-ին ստացած էր 37,1 առ հարիւր։
Այսպիսով AfD-ն ոչ միայն առաջին ուժը դարձած է, այլեւ շատ մօտեցած է նահանգային խորհրդարանին մէջ բացարձակ մեծամասնութիւն ունենալուն։ Այդուհանդերձ, ան չէ ապահոված առանձին կառավարելու համար անհրաժեշտ աթոռներու մեծամասնութիւնը։ Հետեւաբար պատմական յաղթանակը տակաւին ինքնաբերաբար չի նշանակեր, որ կուսակցութիւնը պիտի ստանձնէ Սաքսոնիա-Անհալթի կառավարութիւնը։ Գերմանական միւս հիմնական կուսակցութիւնները մինչեւ հիմա կը մերժեն AfD-ի հետ դաշինք կազմել։
«Ամբողջ Գերմանիոյ ուղղուած պատգամ»
AfD-ի նահանգային առաջնորդ եւ վարչապետութեան թեկնածու՝ 35-ա- մեայ Ուլրիխ Զիկմունտ յաղթանակը ներ- կայացուց իբրեւ ամբողջ երկրին ուղղուած քաղաքական պատգամ։ Ան յայտարարեց, որ ընտրողները ցոյց տուին, թէ «այսպէս այլեւս չի կրնար շարունակուիլ»։
Կուսակցութեան ղեկավարութիւնը արդիւնքը կը նկատէ ապացոյց, որ
AfD-ն այլեւս պարզապէս բողոքի քուէ- ներ հաւաքող ընդդիմադիր ուժ չէ, այլ Գերմանիոյ մէջ իշխանութեան յաւակ-նող գլխաւոր քաղաքական ուժերէն մէ-կը։
AfD-ի վերելքը առանձնապէս ուժեղ է նախկին Արեւելեան Գերմանիոյ մէջ։ Սաքսոնիա-Անհալթի արդիւնքը կը վերագրուի ներգաղթի քաղաքականութեան նկատմամբ դժգոհութեան, տնտեսական դժուարութիւններուն, աւանդական կուսակցութիւններուն նկատմամբ վստահութեան անկումին եւ դաշնակցային կառավարութեան քաղաքականութենէն դժգոհութեան։
Ընտրութենէն առաջ կատարուած ուսումնասիրութեան մը համաձայն՝ նահանգի ընտրողներուն 87 առ հարիւրը դժգոհ էր դաշնակցային կառավարութեան աշխատանքէն։ AfD-ն իր քարոզարշաւին մէջ կեդրոնացած էր ներգաղթի խստացման, ապաստան հայցողներու արտաքսումներու արագացման, աւանդական ընտանիքի պաշտպանութեան, ուժանիւթի քաղաքականութեան փոփոխութեան եւ Ռուսիոյ հետ յարաբերութիւններու բարելաւման վրայ։
Ծանր հարուած՝ Մերցի կառավարութեան
Արդիւնքը միաժամանակ ծանր քաղաքական պարտութիւն է վարչապետ Ֆրիտրիխ Մերցի եւ անոր CDU-ին համար։ Մերց նախապէս խոստացած էր կտրուկ նուազեցնել AfD-ի ժողովրդականութիւնը, սակայն Սաքսոնիա-Անհալթի ընտրութիւնը ճիշդ հակառակ պատկերը ցոյց տուաւ. AfD-ն կրկնապատկեց իր քուէները, մինչ CDU-ն կորսնցուց իր նախկին աջակցութեան աւելի քան կէսը։
Ընտրութեան մասնակցութիւնն ալ բացառիկ բարձր եղած է՝ մօտենալով 80 առ հարիւրի, ինչ որ AfD-ի յաղթանակը դժուար կը դարձնէ բացատրել միայն ընտրողներու ցած մասնակցութեամբ կամ սահմանափակ բողոքի քուէով։
Պատմական շրջադարձ
Սաքսոնիա-Անհալթի արդիւնքը յատ- կանշական է նաեւ այն պատճառով, որ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ի վեր առաջին անգամ ծայրայեղ աջ համարուող կուսակցութիւն մը առաջին դիրքը կը գրաւէ գերմանական նահանգային ընտրութեան մէջ։
AfD-ն արդէն 2025-ի դաշնակցային ընտրութիւններուն Գերմանիոյ երկ-րորդ քաղաքական ուժը դարձած էր, իսկ այժմ Սաքսոնիա-Անհալթի յաղթանակով նոր սահմանագիծ անցած է՝ ցոյց տալով, որ կրնայ շուրջ 44 առ հարիւր քուէ ստանալ եւ մօտենալ ա- ռանձին կառավարութիւն կազմելու շեմին։
Այդուհանդերձ, գլխաւոր հարցը այժմ այն է, թէ ո՞վ պիտի կառավարէ Սաքսոնիա-Անհալթը։ Եթէ միւս կուսակ- ցութիւնները պահպանեն AfD-ի հետ չգործակցելու իրենց քաղաքականու- թիւնը, անոնք ստիպուած պիտի ըլլան գաղափարականօրէն իրարմէ բաւական հեռու ուժերու մասնակցութեամբ կառավարական դաշինք կազմել։
Ուստի ընտրութեան արդիւնքը երկակի նշանակութիւն ունի. AfD-ն պատմական յաղթանակ տարած է, բայց տակաւին ապահոված չէ իշխանութիւնը։ Փոխարէնը՝ ան խորապէս փոխած է Գերմանիոյ քաղաքական ուժերու հաւասարակշռութիւնը եւ մեծ ճնշում ստեղծած աւանդական կուսակ- ցութիւններուն վրայ։
Սաքսոնիա-Անհալթի ընտրութիւնը այս իմաստով կրնայ դառնալ ոչ միայն նահանգային շրջադարձ, այլեւ Գերմանիոյ քաղաքական համակարգի վերադասաւորման նախանշան։
