Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու հայ համայնքը կը գտնուի լուրջ եւ ճակատագրական հանգրուանի մը առջեւ։ Մեր շրջանը, եւ յատկապէս Հարաւային Քալիֆորնիան, այլեւս պարզապէս բազմաթիւ հայ համայնքներէն մէկը չէ։ Ան դարձած է համաշխարհային հայ կեանքի գլխաւոր կեդրոններէն մէկը, ուր համախմբուած են հին Սփիւռքի ժառանգորդներ, Հայաստանէն եւ նախկին խորհրդային աշխարհէն գաղթած հայեր, նոր ընտանիքներ, արհեստավարժներ, ուսանողներ, գործիչներ, եկեղեցիներ, դպրոցներ, լրատուամիջոցներ, երիտասարդական կազմակերպութիւններ եւ քաղաքացիական հաստատութիւններ։
Սակայն թիւերը միայնակ համայնքը զօրաւոր չեն դարձներ։ Տեսանելիութիւնը միայնակ շարունակականութիւն չի երաշխաւորեր։ Մեծաթիւ հայութիւն ունեցող համայնք մը կրնայ տակաւին մասնատուիլ։ Յաջողած գաղթականական համայնք մը կրնայ տակաւին կորսնցնել իր լեզուն, իր կարգապահութիւնը, իր ազգային լրջութիւնը եւ Հայաստանի հետ իր կենդանի կապը։ Ահա՛ մեր առջեւ դրուած գլխաւոր մարտահրաւէրը։
Առիթը նոյնքան մեծ է։ Եթէ պատշաճ ձեւով կազմակերպուի, Արեւմտեան Միացեալ Նահանգները կրնայ դառնալ վերանորոգուած Հայ Սփիւռքի օրինակելի տիպար մը՝ արմատացած մեր պատմութեան մէջ, կապուած Հայաստանին, լուրջ՝ երիտասարդութեան հարցին մէջ, քաղաքական ազդեցութեան ընդունակ, արհեստագիտականօրէն արդիական, նիւթապէս պատասխանատու եւ հաստատութենականօրէն կարգապահ։ Պէտք է դադրինք մտածելէ միայն այն մասին, թէ ինչպէ՛ս պիտի պահպանենք մեզի ժառանգ մնացածը, եւ սկսինք մտածել այն մասին, թէ ինչպէ՛ս պիտի կառուցենք այն, ինչ որ անհրաժեշտ պիտի ըլլայ յաջորդ սերունդին։
ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի համար այս կը նշանակէ ամրապնդել մեր կոմիտէութիւնները, վերանորոգել մեր երիտասարդական հոսքը, զօրակցիլ մեր դպրոցներուն եւ մշակութային հաստատութիւններուն, բարելաւել մեր լրատուական աշխատանքը, ընդլայնել քաղաքացիական ներգրաւուածութիւնը եւ մեր գործունէութիւնը դարձնել աւելի բաց, արհեստավարժ եւ արդիւնաւէտ։ Այս կը նշանակէ ականջ տալ մեր անդամներուն եւ համայնքին, բայց նաեւ առաջնորդել համոզումով։ Այս կը նշանակէ Հայաստանածին հայերն ու Ամերիկածին հայերը համախմբել մէկ ազգային մարմնի մէջ՝ թոյլ չտալով, որ հին բաժանումները տկարացնեն մեզ։
Ամենէն առաջ, մեր աշխատանքը պէտք է մնայ Հայաստանակեդրոն։ Սփիւռքը ինքնանպատակ չէ։ Մեր հաստատութիւնները, մեր կրթութիւնը, մեր գործունէութիւնը եւ մեր համայնքային կեանքը պէտք է խորացնեն այստեղի հայութեան եւ Հայրենիքի միջեւ ապրուած կապը։ Հայաստանի հանդէպ սէրը չի կրնար մնալ զգացական միայն։ Ան պէտք է ստանայ կազմակերպուած ձեւ՝ ճամբորդութիւններով, լեզուով, ծառայութեամբ, ներդրումներով, քաղաքական պաշտպանութեամբ, մասնագիտական ցանցերով եւ ազգային կրթութեամբ։
Մեր առջեւ նաեւ կայ ճգնաժամի մէջ գտնուող Հայրենիքի իրականութիւնը՝ Արցախի կորուստը, մեր ժողովուրդի տեղահանութիւնը, ազգային ինքնավստահութեան մաշումը եւ հայկական ինքնութիւնը մեր պատմութեան պահանջածէն աւելի նեղ սահմաններու մէջ բանտարկելու վտանգաւոր փորձը։ Այսպիսի ժամանակներու մէջ Սփիւռքը չի կրնար դառնալ լուռ, հանգիստ կամ պարզապէս արարողակարգային։ Պէտք է դառնանք աւելի կազմակերպուած, աւելի լուրջ եւ աւելի միացեալ՝ հայ ազգի գոյատեւման եւ ապագային շուրջ։
ՀՅԴ-ն տոկացած է, որովհետեւ միշտ հասկցած է, որ հայկական կեանքը զգացումէն աւելին կը պահանջէ։ Ան կը պահանջէ կազմակերպում, զոհողութիւն, կարգապահութիւն եւ նպատակ։ Արեւմտեան Միացեալ Նահանգներու մէջ մեր առաջադրանքը այսօր մեր թիւերը ուժի վերածելն է, մեր հաստատութիւնները համակարգուած ազգային ուժի վերածելը եւ Հայաստանի հանդէպ մեր սէրը գործնական քայլերու վերածելը։
Եթէ Լոս Անճելըսը եւ Արեւմտեան Միացեալ Նահանգները պիտի օգնեն առաջնորդելու Սփիւռքը, ապա պէտք է արժանի դառնանք այդ դերին՝ ոչ թէ կոչումներով կամ կարգախօսներով, այլ արդիւնքներով։ Մեր առջեւ դրուած աշխատանքը դժուար է։ Բայց կարելիութիւնները պատմական են։
Լեւոն Պարոնեան
ՀՅԴ Արեւմտեան Ամերիկայի Կեդրոնական Կոմիտէի ներկայացուցիչ
