Մարտի 10-13-ը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահութեամբ, տեղի ունեցաւ Գերագոյն հոգեւոր խորհրդի ժողովը։
Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ողջոյնի եւ օրհնութեան խօսքից յետոյ ժողովի նիստէրը վարելու հրաւիրուեց Վանական խորհրդի ատենապետ Տ. Նաթան արքեպիսկոպոս Հովհաննիսեանը։
Աւստրիայի Սանկտ-Փյոլթըն քաղաքում 2026թ․ փետրուարի 17-19-ին գումարուած եպիսկոպոսական հաւաքի մասին զեկուցեց Դամասկոսի հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Արմաշ եպիսկոպոս Նալբանդեանը։
ԳՀԽ-ն գոհունակութեամբ արձանագրեց, որ հաւաքին մասնակից եպիսկոպոսները աղոթական միութեան մէջ քննարկել են Հայոց Եկեղեցու առջեւ ծառացած մարտահրաւէրները, Եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնների ներկայ վիճակը, ինչպէս նաեւ Եկեղեցու առաքելութեան արդիւնաւորմանն առնչուող հարցեր եւ ձեւակերպել են մի շարք առաջարկութիւններ՝ ի նպաստ Եկեղեցու կեանքի կազմակերպման ու առկայ խնդիրների յաղթայարման։ ԳՀԽ-ը որոշեց կարելին ի գործ դնել հետամուտ լինելու խնդիրների կարգաւորմանը՝ ընդգծելով, որ եկեղեցական կեանքում առկայ խնդիրները պէտք է լուծուէն բացառապէս օրինական ու եկեղեցական-կանոնական ճանապարհով։
Մասեացոտնի թեմում առաջնորդի պաշտօնանկութիւնից յետոյ ստեղծուած իրավիճակի վերաբերեալ տեղեկութիւններ փոխանցեց թեմի առաջնորդական տեղապահ Տ․ Ռուբէն վարդապետ Զարգարեանը։ Նշուեց, որ կարգալոյծ եղած Արման Սարոյեանը իշխանութեան մարմինների ապօրինի աջակցութեամբ խոչընդոտում է թեմի հւուական, կանոնական եւ վարչական գործունէութիւնը՝ լարուածութիւն առաջացնելով հոգեւորականների եւ հաւատացեալների շրջանում։ Միաժամանակ արձանագրուեց, որ թեմի հոգեւորականների մեծամասնութիւնը շարունակում է հւուական ծառայութիւնը՝ հաւատարիմ մնալով եկեղեցական կարգաց եւ կանոնաց։
Եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնների համատեքստում օրէնսդրական նախաձեռնութիւնների, ինչպէս եւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ու ապօրինի ազատազրկուած եւ այլ խափանման միջոցների ենթարկուած եկեղեցականների նկատմամբ նախաձեռնուած քրէական, վարչական, քաղաքացիական գործերի ընթացքի, կայացուած դատական ակտէրի եւ դրանց վիճակագրութեան վերաբերեալ զեկոյցներ ներկայացրեցին ի․գ․դ. տիար Գեւորգ Դանիելեանը եւ փաստաբան, ի.գ.թ. տիար Արայ Զոհրաբեանը։
Գերագոյն հոգեւոր խորհուրդը կարեւորելով Եկեղեցու իրաւունքների եւ ինքնաւարութեան, արդարադատութեան եւ ժողովրդավարական սկզբունքների յարգման ու պահպանութեան հրամայականը՝ դատապարտեց ՀՀ իշխանութիւնների կամայական, խտրական գործողութիւնները, Հայոց Եկեղեցու եւ եկեղեցականների նկատմամբ իրականացուող հալածանքները, շինծու մեղադրանքներով ազատազրկումները, ինչպէս նաեւ պետական լծակների գործադրմամբ Եկեղեցու գործունէութեան արհեստական խոչնդոտների ստեղծման, սահմանափակման եւ եկեղեցական կեանքին ապօրինի միջամտութիւնների փորձերը։
Անդրադարձ կատարուեց նաեւ վերջին շրջանում իշխանութիւնների կողմից ներկայացուած օրինագծերին եւ ենթաօրէնսդրական ակտէրին, որոնք սահմանափակում են Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու իրաւական կարգավիճակն ու գործունէութիւնը, ինչպէս նաեւ դրանց արծարծումը դիտւում է իբրեւ յարմար պատրուակ հակաեկեղեցական թեզերի բարձրաձայնման եւ անարգել տարածման համար։ Արձանագրուեց, որ նման նախաձեռնութիւնները խաթարում են Եկեղեցի-պետութիւն յարաբերութիւնների սահմանադրական հիմքերը, մասնաւորապէս՝ խղճի եւ կրօնի ազատութեան իրաւունքը։
ԳՀԽ-ն մերժելի նկատեց նաեւ վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանի կողմից Եւրոպական խորհրդարանում 2026թ. մարտի 11-ի ելոյթում Հայոց Եկեղեցու եւ եկեղեցականութեան հասցէին հնչեցրած մեղադրական շինծու վերագրումները՝ «օտար ազդեցութեան գործակալ», «պատերազմի կուսակցութիւն» եւ այլն, որոնցով ակնյայտօրէն փորձ է արւում արդարացման հիմքեր ստեղծել Եկեղեցու նկատմամբ ՀՀ իշխանութիւնների կողմից իրագործուած անօրէն գործողութիւնների եւ ծրագրուող յետագայ բռնաճնշումների համար։
2026թ․ սեպտեմբեր ամսին նախատեսուող Եկեղեցական-ներկայացուցչական ժողովի գումարման, օրակարգի եւ կազմակերպչական յանձնախմբի ձեւաւորման վերաբերեալ զեկոյցով հանդէս եկաւ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Վարչատնտեսական բաժնի տնօրէն Տ. Մուշեղ եպիսկոպոս Բաբայանը։ Վերջինս ժողովականներին ներկայացրեց կատարուած նախապատրաստական աշխատանքները եւ ժողովի կազմակերպմանն առնչուող հարցերն ու առաջարկութիւնները։ Այս կապակցութեամբ տրուեցին համապատասխան յանձնարարականներ։
ՀՀ Զինուած ուժերում հոգեւոր ծառայութեան դադարեցման, գնդերէցների նկատմամբ իրականացուած ճնշումների, առաջացած խնդիրների վերաբերեալ զեկոյց ներկայացրեց Տ. Մովսես վարդապետ Սարգսեանը։ ԳՀԽ հաստատեց, որ Պաշտպանութեան նախարարի միակողմանի որոշումը հակասում է ՀՀ Սահմանադրութեան, «Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Հայաստանեայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու յարաբերութիւնների մասին» օրէնքի դրոյթներին, ինչպէս նաեւ կառավարութեան համապատասխան որոշմանը, որոնցով ամրագրուած է հոգեւոր սպասաւորների ծառայութիւնը ԶՈՒ-ում։ Կարեւորելով գնդերէցների ծառայութեան նշանակութիւնը բանակի հոգեւոր եւ բարոյահոգեբանական մթնոլորտի առողջացման գործում՝ անհրաժեշտ նկատուեց, որ քննարկուեն ծառայութեան նոր կարգաւորումները եւ դրանք օրինական հարթութիւն վերադարձնելու ուղիները։
Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի հոգեւոր-կրթական հաստատութիւններում ուսումնակրթական կեանքի վերաբերեալ զեկոյցով հանդէս եկաւ Գեւորգեան հոգեւոր ճեմարանի տեսուչ Տ. Հուսիկ աբեղայ Սմբատեանը։
Ժողովականները շնորհակալութեամբ ունկնդրեցին զեկոյցը։ Կարեւորելով հոգեւորականների պատրաստութեան ու հոգեւոր կրթութեան զօրացմանն ուղղուած աշխատանքները՝ թելադրեցին շարունակել հետեւողական քայլեր ձեռնարկել ուսումնական ծրագրերի բարելաւման եւ նոր ուսանողների ներգրաւման ուղղութեամբ։
Ժողովի ընթացքում ներկայացուեցին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի 2025 թուականի գործունէութեան տեղեկագիրը, ֆինանսական տարեկան, Մայր Տաճարի շինարարութեան աւարտական հաշուետուութիւնները եւ Վերստուգիչ յանձնախմբի զեկոյցը։ Ներկայացուեցին նաեւ 2025թ․ Հայաստանում եւ սփիւռքի համայնքներում իրականացուած հոգեւոր-քարոզչական, մշակութային, կրթական եւ սոցիալական ծրագրերը։
