«Ալֆա Նիւզ» կայքի «Վերնագիր» հաղորդման քննակման նիւթը Բելառուսի ԱԳՆ ղեկավարի աղմկայարոյց յայտարարութիւնն է: Մեկնաբանում է Բենիամին Մաթևոսեանը:
(Բելառուսի ԱԳՆ ղեկավարի սենսացիոն յայտարարութեան հետքերով)
«Հաւաքական անվտանգութեան պայմանագրի կազմակերպութիւնը (ՀԱՊԿ) ռազմաքաղաքական դաշինք է, որը ստեղծուել է մասնակից պետութիւնների ինքնիշխանութեան, տարածքային ամբողջականութեան եւ անկախութեան հաւաքական պաշտպանութեան համար։ Միաւորման գործունէութեան հիմքում ընկած է անվտանգութեան անբաժանելիութեան սկզբունքը, որն ամրագրուած է Պայմանագրի 4-րդ յօդուածում. դրա համաձայն՝ դաշնակիցներից մէկի դէմ ուղղուած ագրեսիան դիտարկւում է որպէս ագրեսիա դաշինքի բոլոր անդամների դէմ։
Արտաքին սպառնալիքներին անմիջական ռազմական արձագանգելուց բացի, ՀԱՊԿ-ը զբաղւում է պաշտպանական քաղաքականութեան համակարգմամբ, համատեղ զօրավարժութիւնների անցկացմամբ, Արագ արձագանգման հաւաքական ուժերի եւ խաղաղապահ զօրակազմի զարգացմամբ, ինչպէս նաեւ անդրազգային յանցաւորութեան, ահաբեկչութեան եւ թմրամիջոցների ապօրինի շրջանառութեան դէմ պայքարով։ Մասնակից երկրների համար կառոյցին անդամակցութիւնը տալիս է զգալի ռազմատեխնիկական առաւելութիւններ՝ ներքին, արտօնեալ գներով ժամանակակից սպառազինութիւն եւ ռազմական տեխնիկա ձեռք բերելու հնարաւորութիւն, դաշնակիցների մասնագիտացուած բուհերում անվճար կամ արտօնեալ հիմունքներով սպայական կադրերի պատրաստում, ինչպէս նաեւ հակաօդային պաշտպանութեան միասնական համակարգից եւ ընդհանուր հետախուզական-տեղեկատուական դաշտից օգտուելու իրաւունք։
Սակայն ցանկացած ռազմական դաշինքի արդիւնաւէտ գործունէութիւնն անհնար է առանց փոխադարձ վստահութեան բարձր մակարդակի եւ գաղտնիութեան ռեժիմի խստագոյն պահպանման, քանի որ դաշնակիցները փոխանակւում են բանակների վիճակի, պաշտպանական ծրագրերի եւ օպերատիւ իրավիճակի վերաբերեալ փակ տուեալներով։ Հէնց այս պատճառով կազմակերպութեանը Հայաստանի մասնակցութեան շուրջ վերջին իրադարձութիւնները ստացել են աննախադէպ բնոյթ։ Մոսկուայում կայացած գագաթնաժողովի արդիւնքներով Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովը յայտնել է, որ ՀԱՊԿ երկրները որոշում են կայացրել Երեւանին զրկել ձայնի իրաւունքից եւ պատասխանատու քուոտային պաշտօններում իր ներկայացուցիչներին նշանակելու հնարաւորութիւնից։
Նման քայլի հիմք է հանդիսացել մի քանի տարի շարունակ Հայաստանի կողմից ֆինանսական եւ կանոնադրական պարտաւորութիւնների չկատարումը, ինչի մասին աւելի վաղ նշել էր ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգէյ Լաւրովը՝ վկայակոչելով կազմակերպութեան կանոնադրութեան 25-րդ յօդուածը։
Քննարկմանն առաւել սուր եւ սենսացիոն բնոյթ է հաղորդել Բելառուսի արտաքին գործերի նախարար Մաքսիմ Ռիժենկովը։ «Բելառուս 1» հեռուստաալիքի եթերում նա յայտարարել է ՀԱՊԿ փակ փաստաթղթերին Հայաստանի հասանելիութիւնը սահմանափակելու նպատակայարմարութեան եւ դրանում իր համոզուածութեան մասին։ Երեւանն անուանելով «կեղծ դաշնակից»՝ Բելառուսի արտաքին քաղաքական գերատեսչութեան ղեկավարն ուղղակիօրէն չի բացառել, որ գաղտնի տեղեկութիւնները կարող են օգտագործուել ի վնաս այն պետութիւնների, որոնք շարունակում են զարգացնել դաշինքը։
Նման հռետորաբանութիւնը դուրս է գալիս անդամավճարների չվճարման շուրջ բիւրոկրատական վէճերի շրջանակից։ Դա վկայում է, որ միաւորման ներսում պաշտօնական Երեւանի նկատմամբ վստահութեան մակարդակը հասել է ճգնաժամային կէտի, իսկ ՀԱՊԿ դաշնակիցների մօտ կարող էին լուրջ մտավախութիւններ առաջանալ այն առումով, որ հայկական կողմը նախկինում կարող էր զգայուն տեղեկութիւններ փոխանցել կամ դրանց հասանելիութիւն տրամադրել դաշինքի անվտանգութեան շրջանակից դուրս գտնուող երրորդ երկրների։
Դաշնակիցների փակ տուեալների հնարաւոր արտահոսքի կամ փոխանցման վերաբերեալ կասկածները միջազգային քաղաքականութեան եւ ռազմական դիւանագիտութեան մէջ ամենածանր մեղադրանքներից են։ Այնուամենայնիւ, Մինսկի կողմից ձեւակերպումների անորոշութիւնը (նախարարը չի յստակեցրել, թէ կոնկրետ ինչ փաստաթղթերի մասին է խօսքը եւ արդեօք կան տուեալների արտահոսքի հաստատուած փաստեր) տարբեր մեկնաբանութիւնների տեղիք է տալիս։
Իրավիճակը խորացնում է հնչեցուած մտավախութիւնների էութեան վերաբերեալ պաշտօնական Երեւանի կողմից յստակ, ծաւալուն եւ բովանդակալից պարզաբանումների բացակայութիւնը։ Հայկական կողմի արձագանգը սահմանափակուել է Հայաստանի Անվտանգութեան խորհրդի քարտուղար Ալէն Սիմոնեանի՝ «Ֆէյսբուք» սոցիալական ցանցում արուած յուզական գրառմամբ, որտեղ նա ձայնի իրաւունքից զրկելու որոշումը մեկնաբանել է երկրի համար ճակատագրական պահերին դաշնակիցների լռութեան մասին արտայայտութեամբ՝ ամբողջութեամբ շրջանցելով տեղեկատուական անվտանգութեան թեման։
Նման իրողութիւնը միջազգային ասպարէզում Երեւանի համար լուրջ հեղինակային ռիսկեր է ստեղծում։ Մեծ քաղաքականութեան եւ հետախուզական դաշինքների աշխարհում ուրիշի գաղտնիքները վստահութեամբ պահպանելու համբաւն աւելի բարձր է գնահատւում, քան բարեկամութեան մասին ցանկացած յայտարարութիւն։ Եթէ փակ փաստաթղթերի գաղտնիութիւնը պահպանելու անկարողութեան կամ դժկամութեան վերաբերեալ կասկածներն իրականում հիմքեր ունեն, ապա Հայաստանի նկատմամբ վստահութեան պակաս կ՚առաջանայ ոչ միայն ՀԱՊԿ ներկայիս գործընկերների, այլեւ արեւմտեան կամ տարածաշրջանային այն դերակատարների մօտ, որոնց Երեւանն այսօր դիտարկում է որպէս անվտանգութեան ոլորտում նոր հնարաւոր դաշնակիցներ։
Ոչ մի պետութիւն չի կիսուի առաջադէմ ռազմական տեխնոլոգիաներով եւ հետախուզական տուեալներով այնպիսի գործընկերոջ հետ, որի նկատմամբ առկայ են գաղտնիութեան ռեժիմի պահպանման հետ կապուած կասկածներ։
Մտածէ՛ք այս մասին…»։
