Հայաստանը մօտենում է Յունիսի 7-ի խորհրդարանական ընտրութիւններին, եւ հիմնական հարցն այլեւս այն չէ, թէ Նիկոլ Փաշինեանի «Քաղաքացիական Պայմանագիր» կուսակցութիւնը կը կարողանա՞յ աւելի շատ ձայներ ստանալ, քան որեւէ այլ առանձին կուսակցութիւն կամ դաշինք։ Իրական հարցն այն է, թէ արդեօք Փաշինեանը կը կարողանա՞յ պահպանել իշխանութիւնը այն բանից յետոյ, երբ ձայները վերածուեն խորհրդարանական մանդատների։
Հէնց այստեղ է, որ նրա դիրքերը շատ աւելի թոյլ են երեւում, քան ներկայացւում է արեւմտեան քարոզապատումներում։
Վերջին շաբաթներին արեւմտեան լրատուամիջոցներն ու Փաշինեանամէտ հարցումները փորձել են ստեղծել անխուսափելիութեան տպաւորութիւն։ «Քաղաքացիական Պայմանագիրը» ներկայացւում է որպէս բացայայտ առաջատար, մինչդեռ ընդդիմութիւնը նկարագրւում է որպէս մասնատուած, «ռուսամէտ» կամ անցեալի հետ կապուած ուժ։ Այս ձեւակերպումը ձեռնտու է Փաշինեանին, որովհետեւ այն ուշադրութիւնը շեղում է նրա գործունէութիւնից եւ ընտրութիւնները վերածում է Արեւմուտք-Ռուսաստան պարզեցուած ընտրութեան։
Սակայն հայերը չեն քուէարկում արեւմտեան վերլուծական կենտրոնի սեմինարի ընթացքում։ Նրանք քուէարկում են Արցախի կորստից, նրա հայկական բնակչութեան էթնիկ զտումից, Ադրբեջանին արուած բազմաթիւ զիջումներից, սահմանամերձ համայնքների վրայ գործադրուող ճնշումներից, ազգային հաստատութիւնների դէմ յարձակումներից եւ քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ պետական լծակների աճող կիրառութիւնից յետոյ։
Ահա թէ ինչու հարցումների շուրջ ձեւաւորուող պատումը պէտք է ընդունել զգուշաւորութեամբ։
Նոյնիսկ Փաշինեանի համար բարենպաստ հարցումները չեն վկայում համազգային մանդատի մասին։ Դրանք ցոյց են տալիս, որ «Քաղաքացիական Պայմանագիրը» գտնւում է մօտաւորապէս երեսուն տոկոսի սկզբնական մակարդակում՝ ապաւինելով ընդդիմութեան մասնատուածութեանը, չկողմնորոշուած ընտրողներին, անցողիկ շեմի հաշուարկներին, վարչական լծակներին եւ արտաքին աջակցութեանը։ Մօտ մէկ երրորդ ձայն ունեցող կուսակցութիւնը լայն ժողովրդականութիւն չի վայելում։ Այն խոցելի է, եթէ հիմնական հակափաշինեանական ուժերը յաղթահարեն շեմը եւ ընտրութիւններից յետոյ միաւորուեն։
Սա այն կէտն է, որ արեւմտեան լուսաբանումների մեծ մասը բաց է թողնում։
Փաշինեանը պարտադիր չէ, որ առաջին տեղը կորցնի՝ իշխանութիւնը կորցնելու համար։ «Քաղաքացիական Պայմանագիրը» կարող է աւելի շատ ձայներ ստանալ, քան որեւէ առանձին կուսակցութիւն կամ դաշինք, եւ միեւնոյն ժամանակ չկարողանալ կազմել կառավարութիւն։ Եթէ հիմնական ընդդիմադիր դաշինքներն ու կուսակցութիւնները միասին ստանան այնքան ձայներ, որ վերահսկեն խորհրդարանական մեծամասնութիւնը, ապա Փաշինեանի վարչապետութեան ժամանակաշրջանը կարող է աւարտուել, նոյնիսկ եթէ նրա կուսակցութիւնը մնայ ամէնամեծ առանձին քաղաքական ուժը։
Հէնց այդ պատճառով է, որ Փաշինեանամէտ պատումը այդքան կենտրոնացած է այն հարցումների վրայ, որոնք «Քաղաքացիական Պայմանագրին» առաջին տեղում են ցոյց տալիս։ Առաջին տեղը նոյնը չէ, ինչ իշխանութիւնը։
Վրաստանը կարեւոր նախազգուշացում է տալիս։ Վրաստանի վերջին խորհրդարանական ընտրութիւններից առաջ արեւմտեան պատումի զգալի մասը ներկայացնում էր քուէարկութիւնը որպէս ընտրութիւն Եւրոպայի եւ Ռուսաստանի միջեւ։ «Վրացական Երազանքը» ներկայացւում էր որպէս Մոսկուայի ուղղութեամբ շարժուող ուժ, իսկ ընդդիմութիւնը՝ որպէս արեւմտամէտ այլընտրանք։ Որոշ հարցումներ եւ ելքային հարցումների մեկնաբանութիւններ ենթադրում էին, որ ընդդիմութիւնը թափ է հաւաքում։ Սակայն «Վրացական Երազանքը» յաղթեց, եւ արեւմտեան արձագանգը արագօրէն անցաւ ընտրակեղծիքների, խախտումների եւ ռուսական միջամտութեան մասին պնդումների։
Հայերը պէտք է սպասեն նմանատիպ սցենարի։
Եթէ Փաշինեանը կորցնի իշխանութիւնը, արդիւնքը, ամենայն հաւանականութեամբ, արեւմտեան լրատուամիջոցների կողմից չի ներկայացուի որպէս նրա աղէտալի կառավարման համազգային մերժում։ Մեղադրանքները կը վերագրուեն Ռուսաստանին, ապատեղեկատուութեանը, օլիգարխներին կամ «ռեւանշիստական» ուժերին։ Իսկ ընտրողները կը ներկայացուեն որպէս մանիպուլացուած զանգուած, այլ ոչ թէ որպէս քաղաքացիներ, որոնք դատողութիւն են անում ձախողուած իշխանութեան մասին։
Սակայն հակափաշինեանական քուէն պարզապէս ռուսամէտ քուէ չէ։ Սա է այն սուտը, որի վրայ կառուցուած է ամբողջ պատումը։
Փաշինեանին ընդդիմանալը, առաջին հերթին, ընդդիմանալ է պարտութեանը, յանձնուողականութեանը եւ թուրք-ադրբեջանական օրակարգին, որը Հայաստանի վրայ պարտադրւում է «խաղաղութիւն» պիտակի ներքոյ։ Փաշինեանին ընդդիմացող շատ հայեր չեն քուէարկում Մոսկուայի օգտին։ Նրանք քուէարկում են Բաքուի պահանջների, Անկարայի տարածաշրջանային ծրագրի եւ այն իշխանութեան դէմ, որը գործել է որպէս այդ ճնշումների իրականացնող։
Փաշինեանը խոստացաւ խաղաղութիւն եւ բերեց պատերազմ, պարտութիւն, տեղահանութիւն եւ ազգային նուաստացում։ Նա խոստացաւ ինքնիշխանութիւն եւ բերեց կախուածութիւն թշնամական հարեւաններից։ Նա խոստացաւ ժողովրդավարութիւն եւ բերեց ահաբեկում, ձերբակալութիւններ եւ ազգային հաստատութիւնների դէմ յարձակումներ։ Նա խոստացաւ «իրական Հայաստան», մինչդեռ նուազեցրեց Հայաստանի իրական անվտանգութիւնն ու արժանապատուութիւնը։
Ահա թէ ինչու նա կարող է պարտուել։
Արեւմուտքը գուցէ շարունակի նրան նախընտրել։ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը գուցէ շարունակեն շահել նրանից։ Միջազգային լրատուամիջոցները գուցէ շարունակեն նրան ներկայացնել որպէս բարեփոխիչ, որը դիմադրում է Ռուսաստանին։ Սակայն հայ ընտրողները պարտաւոր չեն ընդունել արտաքին ուժերի կողմից գրուած սցենարը։
Ընտրութիւնների արդիւնքը չի որոշուելու նրանով, թէ ինչպէս են արեւմտեան լրատուամիջոցները նկարագրում Փաշինեանին։ Այն որոշուելու է նրանով, թէ արդեօք նրա իշխանութիւնը մերժող բաւարար թուով հայեր կը կարողանա՞ն այդ մերժումը վերածել խորհրդարանական ուժի։
«Քաղաքացիական Պայմանագիրը» կարող է առաջին տեղը զբաղեցնել։ Սակայն Փաշինեանը կարող է միեւնոյն ժամանակ պարտուել։
Եւ եթէ նա պարտուի, դա չի լինելու այն պատճառով, որ Հայաստանը ընտրեց Ռուսաստանը։
Դա լինելու է այն պատճառով, որ Հայաստանը մերժեց պարտութիւնը։
«Օրակարգ»
