Ժուլիեթ Դաւթեան
Կանանց հզօրացման մասին խօսելիս նախ պէտք է ընդունել մի պարզ ճշմարտութիւն․ պատմութեան ընթացքում կանանց վերաբերեալ գոյութիւն են ունեցել կարծրատիպեր, եւ դա ժխտել կարելի չէ։ Դա ոչ թէ ենթադրութիւն է, այլ պատմական փաստ։ Հետազօտութիւնները ցոյց են տալիս, որ տարբեր ժամանակաշրջաններում կանանց նկատմամբ ձեւաւորուած են եղել սահմանափակող պատկերացումներ՝ պայմանաւորուած տուեալ հասարակութեան ընկերային կառուցուածքով եւ արժէքային համակարգով։
Եթէ օրինակներով խօսենք՝՝ նոյնիսկ մեծագոյն փիլիսոփաները, որոնք համարւում են մտքի եւ հոգւոյ գիտակներ, զերծ չեն եղել այդ ազդեցութենից։ Արիստոտելը, օրինակ, համոզուած էր, թէ կինը բնութեամբ թերի էակ մըն է։ Աւելի ուշ՝ համեմատաբար «առաջադէմ» մտածողները, ինչպիսիք են Կանտը, Մարքսը եւ այլք, թէեւ յեղափոխական գաղափարներ են յառաջ քաշել քաղաքական կամ ընկերային ոլորտների մէջ, կնոջ դերի հարցի մէջ յաճախ սահմանափակուած էին իրենց ժամանակի պատկերացումներով։ Կինը դիտուել էր հիմնականաբար ընտանեկան ու վերարտադրողական դերերի շրջանակի մէջ՝ որպէս մայր եւ տնային գործերով զբաղող անձ։
Այս բոլորը ցուց են տալիս թէ նոյնիսկ մտաւոր ընտրանին մտածում էր իր ժամանակի ընկերային պայմանների ազդեցութեամբ։ Ինչպիսին եղել է հասարակական կառուցուածքը, այնպիսին էլ ձեւաւորուած է եղել կնոջ կերպարի ընկալումը։
Այսօր լայնօրէն տարածուած են կանանց «հզօրացման» մասին գաղափարները։ Մենք կարդում ենք, լսում ենք, քննարկում ենք նրանց մասին։ Սակայն ես կուզենայի բարձրաձայնել իմ անձնական դիրքորոշումը։ Ինձ համար կնոջ հզօրացումը չի սահմանափակւում միայն այն պատկերացմամբ, թէ կինը պէտք է հասնի բարձր պաշտօնների, մրցի տղամարդկանց հետ կամ զբաղեցնի իշխանական դիրքեր։
Ինծի համար հզօրացումը նախ եւ առաջ ընտրութեան ազատութիւնն է։ Ու դա իրաւունքն է՝ ինքնուրոյն որոշելու սեփական կեանքի ուղին՝ առանց արժեզրկուելու կամ չափուելու տղամարդկային չափանիշներով։ Կինը կարող է ընտրել ղեկավարի ուղին, ընտրել ընտանեկան կեանքը, ստեղծագործական գործունէութիւնը կամ որեւէ այլ ճանապարհ։ Կնոջ արժէքը պէտք չէ կախեալ լինի այդ ընտրութիւնից։
Հզօրացումը, իմ ընկալմամբ, ոչ թէ փոխարինում է, ոչ թէ մրցակցութիւն է, այլ մտքի, ընտրութեան ազատութիւն և արժանապատուութեան ճանաչում։ Իրական հաւասարութիւնը պիտի գոյանայ այն ատեն, երբ կնոջ արժէքը այլեւս չլինի ոչ աւանդական, ոչ էլ «նորաձեւ»՝ մրցակցային կամ փոխարինող չափանիշներով չափուող, այլ ընդունուի որպէս ինքնին լիարժէք մարդկային արժէք։
