Ադրբեջանի կողմից կազմակերպուած ջարդերի զոհերի յիշատակի եւ բռնագաղթուած հայ բնակչութեան իրաւունքների պաշտպանութեան օրուայ կապակցութեամբԱրցախի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի խմբակցութիւնների յայտարարութիւնը
1988 թուականի Փետրուարի 27–29-ին Ադրբեջանի ԽՍՀ Սումգայիթ քաղաքում կազմակերպուեցին եւ իրականացուեցին հայ բնակչութեան զանգուածային ջարդեր։
Ազգային պատկանելութեան հիմքով հայերը ենթարկուեցին էթնոցիդի՝ սպանութիւնների, բռնութիւնների, խոշտան- գումների եւ բռնի տեղահանութեան։ Սումգայիթում տեղի ունեցած յանցագործութիւնները կրել են կազմակերպուած եւ նպատակային բնոյթ։ Դրանք դարձան հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացուող համակարգուած քաղաքականութեան սկիզբը, որը հետագայում արձագանգուեց Կիրովաբադում՝ 1989թ. եւ Բաքւում՝ 1990թ. Ադրբեջանի միւս հայաշատ բնակավայրերում իրականացուած բռնութիւններով, Մարաղայի՝ 1992թ. խաղաղ բնակչութեան կոտորածով եւ Ադրբեջանի տարածքում հայ բնակչութեան ամբողջական տեղահանութեամբ։
Սումգայիթի յանցագործութիւնների նկատմամբ պատշաճ իրաւական գնահատականի եւ պատասխանատւութեան բացակայութիւնը ձեւաւորեց անպատժելիութեան վտանգաւոր մթնոլորտ։ Այդ նոյն քաղաքականութիւնն իր նոր դրսեւորումը ստացաւ Արցախի Հանրապետութեան դէմ քանիցս սանձազերծուած ռազմական ագրեսիաների ընթացքում, որոնք ուղեկցուեցին պատերազմական յանցագործութիւններով, բնակչութեան նկատմամբ բռնութիւններով, համատարած շրջափակմամբ եւ 2023 թուականին Արցախի հայ բնակչութեան ամբողջական բռնի տեղահանութեամբ։
Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովում ներկայացուած քաղաքական ուժերը՝
– խստօրէն դատապարտում են ազգային պատկանելութեան հիմքով իրականացուած բռնութիւնները եւ հայատեացութեան պետական խրախուսումը,
– արձանագրում են, որ հայերի նկատմամբ իրականացուած զանգուածային բռնութիւնները, իրենց բնոյթով եւ հետեւանքներով, համապատասխանում են միջազգային իրաւունքի շրջանակներում սահմանուած ծանրագոյն յանցագործութիւնների յատկանիշներին,
– վերահաստատում են, որ անպատժելիութիւնը ծնում է նոր յանցագործութիւններ եւ խաթարում տարածաշրջանային անվտանգութիւնն ու կայունութիւնը,
– կոչ են անում միջազգային հանրութեանը եւ համապատասխան իրաւական ու քաղաքական ինստիտուտներին տալ համարժէք իրաւաքաղաքական գնահատական՝ հայ ժողովրդի նկատմամբ իրականացուած զանգուածային յանցագործութիւններին եւ ապահովել դրանց կազմակերպիչների ու կատարողների պատասխանատւութիւնը։
Արցախի Հանրապետութեան Ազգային ժողովում ներկայացուած քաղաքական ուժերը յայտարարում են, որ շարունակելու են հետեւողական քաղաքական ուղեգիծ վարել՝ Արցախի ժողովրդի իրաւունքների պաշտպանութեան, հայրենի բնակավայրեր անվտանգ եւ արժանապատիւ վերադարձի եւ ինքնորոշման իրաւունքի լիարժէք իրացման ուղղութեամբ։
Սումգայիթի զոհերի յիշատակը մեզ պարտաւորեցնում է հետեւողական լինել արդարութեան վերականգնման եւ նմանատիպ յանցագործութիւնների կրկնութիւնը բացառելու հարցերում։
«Ազատ Հայրենիք-ՔՄԴ» խմբակցութիւն
«Միասնական Հայրենիք» խմբակցութիւն
«Արդարութիւն» խմբակցութիւն
«ՀՅ Դաշնակցութիւն» խմբակցութիւն
«Արցախի ժողովրդավարական կուսակցութիւն» խմբակցութիւն
28 Փետրուարի, 2026թ.
